NASA’nın yaklaşık 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni Dünya atmosferine düşmekten kurtarmak amacıyla başlattığı sıra dışı operasyon başarısızlıkla sonuçlandı.

Swift’in giderek alçalan yörüngesini yükseltmek üzere 3 Temmuz’da uzaya gönderilen LINK adlı uydu, yaşadığı kontrol sorunları nedeniyle kurtarma operasyonunu gerçekleştiremeyecek.

NASA ve LINK’i geliştiren Katalyst Space Technologies, uydunun devam eden yönelim kontrolü sorunları nedeniyle Swift’i yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye taşıma planından vazgeçildiğini duyurdu.

UZAYA FIRLATILDIKTAN SONRA KONTROLDEN ÇIKTI

Arizona merkezli Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen LINK, yalnızca dokuz ayda tasarlandı, üretildi ve test edildi.

• Robotik uydu, Northrop Grumman’a ait Pegasus XL roketiyle 3 Temmuz’da fırlatıldı. Ancak fırlatmadan yalnızca birkaç hafta sonra, temmuz ayının sonlarında kendi etrafında kontrolsüz biçimde dönmeye başladı.
   
• Şirket daha sonra LINK’in kontrolünü yeniden sağlamayı başarsa da yaşanan sorun önemli ölçüde zaman kaybına neden oldu. Swift ile buluşmanın yaklaşık bir ay erteleneceği açıklanmıştı.

Başlangıçta gecikmenin kurtarma operasyonunu engellemeyeceği düşünülüyordu. Ancak devam eden yönelim kontrolü problemleri nedeniyle NASA ve Katalyst sonunda kurtarma girişiminden vazgeçti.

SWIFT'İN ATMOSFERDE YANMASI BEKLENİYOR

NASA’ya göre Swift giderek irtifa kaybetmeye devam ediyor ve gözlemevinin bilimsel görevinin bu yıl içinde sona ermesi bekleniyor.

Gözlemevinin yaklaşık 300 kilometrelik kritik irtifanın altına inmesinin ardından Dünya atmosferine yeniden girerek büyük ölçüde yanması öngörülüyor.

Swift’in yörüngesindeki düşüşte, Güneş'teki faaliyetlerin artırdığı atmosferik sürüklenme etkili oldu.

NASA Başkanı Jared Isaacman, operasyonun başarısızlığına rağmen görevin denenmeye değer olduğunu söyledi. “Bu, ulaşmaya çalıştığımız sonuç değildi ancak görevin denenmeye değer olduğunu değiştirmiyor.” diyen Isaacman, elde edilen deneyimin gelecekte uydulara uzayda bakım ve müdahale edilmesini sağlayacak teknolojilere katkıda bulunacağını belirtti.

KURTARMA BİTTİ ANCAK LINK'İN GÖREVİ DEVAM EDİYOR

Kurtarma planının iptal edilmesi LINK’in görevinin tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor.

NASA ve Katalyst, uydunun Swift ile buluşma girişimini bu kez bir teknoloji gösterimi olarak sürdürmeyi planlıyor. LINK’in Swift’e yaklaşarak gözlemevini incelemesi ve olası yakalama noktalarını belirlemesi bekleniyor. Ancak bu denemenin ne zaman gerçekleştirileceği henüz açıklanmadı.

Swift, uzayda bakım yapılabilecek şekilde tasarlanmadığı için elde edilecek verilerin gelecekte benzer kurtarma ve uydu bakım operasyonlarının geliştirilmesinde kullanılması hedefleniyor.

Katalyst CEO’su Ghonhee Lee, yüksek riskli görevin önemli deneyimler sağladığını belirterek elde edilen bilgileri gelecekteki uydu buluşma, yakınlaşma ve bakım operasyonlarında kullanacaklarını söyledi.

22 YILDIR EVRENİ GÖZLEMLİYOR

2004 yılında fırlatılan Neil Gehrels Swift Gözlemevi, yaklaşık 22 yıldır alçak Dünya yörüngesinde astrofizik araştırmaları yürütüyor.

Özellikle gama ışını patlamaları gibi ani kozmik olayları hızla tespit edip gözlemleyebilmesiyle bilinen Swift, farklı gök cisimlerine kısa sürede yönelme kabiliyeti sayesinde NASA’nın önemli uzay gözlemevlerinden biri haline geldi.

Swift’in görevini doğrudan devralacak hazır bir gözlemevi ise bulunmuyor.

NASA, Swift’in kaybının ardından oluşacak boşluğu mevcut aktif gözlemevleriyle doldurmaya ve ani kozmik olaylara hızla yanıt verebilecek yeni yöntemler geliştirmeye çalışacağını açıkladı.