Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle son 3 yılda yüz binlerce kişi emekli olurken, kendisini baba şirketi üzerinden sigortalı gösterenler hayatlarının şokunu yaşadı. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, babasının yanında 18 yaş altında geçen hizmete dayanarak emeklilik aylığı bağlayan yerel mahkeme kararını yasaya aykırı bularak bozdu. Yüksek Mahkeme; fiili çalışmanın dönem bordrolarıyla tereddütsüz ortaya konulmadığına ve 25 yıllık sigortalılık süresinin gözetilmediğine dikkat çekti.
Mart 2023’te EYT düzenlemesinin yasalaşmasının ardından Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) kapısını çalan emekli adayı, red yanıtıyla karşılaştı. SGK, 18 yaşından önce babasının yanında çalıştığı gerekçesiyle bu dönemin hesaplamalara dahil edilemeyeceğini belirterek yaşlılık aylığı bağlamadı. Bunun üzerine Asliye Hukuk Mahkemesi’nin yolunu tutan davacı, 12.05.1998 ile 25.07.1998 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında 68 günlük 4/a hizmetinin bulunduğunu ancak bu sürenin SGK tarafından dikkate alınmadığını ileri sürdü. Prim yıllarını sıralayan davacı, söz konusu tarihler arasındaki çalışmasının babasının yanında geçtiği gerekçesiyle davalı Kurumca tahsis talebinin reddedildiğini belirterek emeklilik hakkının teslim edilmesini talep etti.
Davalı SGK avukatı ise savunmasında, davacının 60 yaş ve 7000 prim ödeme gün sayısının bulunmaması nedeniyle tahsis talebine göre aylık bağlanamadığını ifade etti. Davacının her ne kadar 12.05.1998 tarihinde işe giriş bildirgesi mevcut olsa da, baba veya anasına ait iş yerinde çalışan mümeyyiz küçüklerin vasinin iştiraki ile yazılı olarak yapılmış ve hakim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi mevcut olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkan bulunmadığına dikkat çekti.
SGK avukatı, 18 yaş altında geçen hizmetlerin bu nedenle dikkate alınmadığını vurgulayarak, 506 sayılı Kanun’un 11.12.1981 tarihli 2564 sayılı Kanun ile değiştirilen 60/G maddesinde 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edileceği şeklinde düzenlendiğini hatırlattı. Aynı kanunun 54. maddesine göre ise yalnızca 01.04.1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanların 18 yaşından küçük olsalar bile ilk defa çalıştıkları tarihin sigorta başlangıcı sayıldığını belirtti.
Davacının sigortalılık başlangıç tarihi olarak 12.05.1998-25.07.1998 tarihleri arası hizmetlerinin tespitini talep etmesine karşın işe giriş bildirgesinin varlığının çalışmanın gerçek ve fiili olduğunun kanıtı olmadığını öne süren SGK avukatı; Kurum kayıtlarında çalışmaya ilişkin aylık bildirge ve bordronun bulunmadığını, sadece sigortalı işe giriş bildirgesinin yeterli olmadığını belirterek davanın reddini istedi.
Yargılama sonucunda ilk derece mahkemesi davanın kabulüne hükmederek, davacının tahsis talep tarihi olan 03.03.2023 itibarıyla yaşlılık aylığına hak kazandığının ve 01.04.2023 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verdi. SGK avukatının kararı istinafa taşıması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi itirazı esastan reddetti. Ancak SGK’nın temyiz başvurusuyla dosya Yargıtay 10. Hukuk Dairesi gündemine taşındı.
Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığının ortaya konulması gerektiğinin vurgulandığı Yargıtay kararında; davacı ile dava dışı işverenin baba-oğul olduğu hatırlatıldı. Davacı adına M. Ö. unvanlı 58076 sicil numaralı iş yerinden 12.05.1998 tarihinde işe başladığına dair bildirgenin 11.06.1998 tarihinde Kuruma verildiği ve 12.05.1998-25.07.1998 tarihleri arasında 68 gün bildiriminin bulunduğu, buna karşılık 58076 sicil numaralı iş yerinin sicil bilgileri ile dönem bordrolarının ibraz edilmediği kaydedildi.
Dosya kapsamında davacının babası yanındaki çalışmalarının fiili çalışmaya dayalı olup olmadığı konusunda eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunun altı çizilen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararında şu ifadelere yer verildi:
"Bu nedenle Mahkemece, davacının 12.05.1998 – 25.07.1998 tarihleri arasında çalışma iddiasının olduğu iş yerine ait dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurulmalı, tanıkların hizmet cetvelleri davalı Kurumdan istenerek çalışma süreleri tam olarak belirlenmelidir. Bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davacının çalıştığını iddia ettiği işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilmeli. Çalışmanın niteliği ile süresi yönünde yöntemince beyanlarının alınması suretiyle davacının çalışma iddiası hakkında toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek çalışma olgusu tereddütsüz şekilde ortaya konulmalıdır. Kabule göre de; davacının 506 sayılı Kanun’un 11.12.1981 tarihli 2564 sayılı Kanun ile değiştirilen 60/G maddesi kapsamında sigortalılık başlangıcı 11.08.1999 tarihi olup, tahsis talep koşullarının da bu tarihe göre belirlenmesi gerekirken 25 yıl sigortalılık süresinin 11.08.2024 tarihi itibariyle tamamlandığı gözetilmeksizin 01.04.2023 tarihli tahsis talebine istinaden aylık bağlanması yönündeki değerlendirme de hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir. Temyiz olunan ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına oy birliği ile karar verildi."
KAYNAK : İHA